De invoering en afschaffing van de wietpas in Nederland

Of het positieve of juist negatieve reclame is voor ons land valt te bediscussiëren, maar het feit blijft dat Nederland in het buitenland een grote mate van bekendheid geniet vanwege het tolerante softdrugsbeleid. In Nederland geldt namelijk een gedoogbeleid voor softdrugs. Dit houdt in dat de verkoop van softdrugs (wiet en hasj) in coffeeshops wel strafbaar is, maar dat het Openbaar Ministerie de coffeeshops niet vervolgt. Hiervoor moeten de coffeeshops zich wel aan de vastgestelde regels houden:

  • Geen harddrugs verkopen.
  • Geen softdrugs verkopen aan minderjarigen.
  • Geen reclame maken voor drugs.
  • Maximaal 5 gram per transactie verkopen.
  • Geen overlast veroorzaken.

Het is dan ook niet zo vreemd, dat dit gedoogbeleid ervoor heeft gezorgd dat er toeristen zijn die speciaal voor de coffeeshops en de softdrugs naar Nederland komen. Vooral in de steden in zuidelijk Nederland, zoals Maastricht, Venlo, Eindhoven, Tilburg, Breda en Terneuzen, worden de coffeeshops veel bezocht door buitenlanders die niet alleen softdrugs willen kopen, maar daarbij ook voor overlast en criminaliteit zorgen. Uiteraard komen er ook veel drugstoeristen naar Amsterdam, maar hierbij is er minder sprake van problemen.

Verzet tegen wietpas

In 2010 kwam toenmalig minister van Justitie Ivo Opstelten met een plan om de overlast en criminaliteit door deze drugstoeristen een halt toe te roepen. Ook moest het gedoogbeleid rondom coffeeshops beter beheersbaar worden gemaakt. Hiervoor werd de wietpas bedacht – een soort ‘clubpas’ waarmee coffeeshops veranderden in gesloten gelegenheden waarvan mensen lid moesten worden. Om buitenlandse toeristen te weren, konden alleen inwoners van Nederland van 18 jaar of ouder een wietpas krijgen (het ingezetenencriterium). Hiervoor moesten zij een geldig legitimatiebewijs en een uittreksel van de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA) kunnen laten zien.

Het plan werd met veel scepsis ontvangen. Ook was er veel verzet tegen de invoering van de wietpas. Coffeeshopeigenaren waren namelijk bang voor een omzetdaling en een toename van de illegale handel in softdrugs op straat. Deze protesten zorgden voor enkele vertraging, maar uiteindelijk werd de wietpas op 1 mei 2012 ingevoerd in de drie zuidelijke provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland.

Nadelige gevolgen wietpas leidden tot afschaffing

Na de introductie van de wietpas in zuid Nederland blijkt dat de angsten van coffeeshophouders niet ongegrond waren: de omzet daalde inderdaad en ook de illegale straathandel nam toe. De burgemeesters van Amsterdam en Rotterdam gaven aan dat zij grote problemen verwachtten bij een landelijke invoer van de wietpas.De wietpas was dan ook geen lang leven beschoren. Al in november 2012, een half jaar na de invoering ervan, werd de wietpas met onmiddellijke ingang afgeschaft. Als reden hiervoor wordt gegeven dat, gezien de ervaringen in zuidelijk Nederland en de te behalen doelen van minder drugstoerisme en kleinere coffeeshops, een wietpas niet langer nodig is.

sitestat

“De toestroom van drugstoeristen is afgenomen, waardoor coffeeshops kleiner en meer beheersbaar zijn geworden.” Ivo Opstelten, minister van Justitie

De nalatenschap van de wietpas

Over het algemeen waren de Nederlandse gemeentes verheugd over de onmiddellijke afschaffing van de wietpas. Door de afschaffing kregen zij bovendien de vrijheid om zelf ‘lokaal maatwerk’ in te voeren. Gemeentes mogen nu zelf regelen hoe en of zij de coffeeshops controleren op het ingezetenencriterium. De regel dat klanten van coffeeshops moeten aan kunnen tonen dat zij in Nederland wonen, blijft namelijk van kracht.